این مرکز که با نام NOC (Network Operations Center) شناخته میشود، قلب تپندهی شبکه است؛ جایی که تمامی سرویسها، تجهیزات و ارتباطات سازمان بهصورت متمرکز پایش میشوند. هدف از ایجاد NOC تنها مانیتورینگ نیست، بلکه ایجاد یک ساختار مدیریتی منظم برای اطمینان از پایداری سرویسها، کاهش زمان خرابی (Downtime) و مستندسازی دقیق رویدادهاست.
اولین گام برای راهاندازی یک NOC موفق، طراحی دقیق ساختار و پیشنیازهای فنی است. در این مرحله، موارد زیر مشخص میشود:
هدف از این طراحی، اطمینان از این است که NOC از نظر پایداری، امنیت و کارایی در سطح استاندارد مراکز داده بینالمللی عمل کند.
تجهیزات مرکز عملیات شبکه نقش مهمی در عملکرد آن دارند. ما فهرستی از تجهیزات موردنیاز (از مانیتورهای حرفهای تا سیستمهای کنترلی) تهیه کرده و پس از تأیید سازمان، نصب و پیکربندی آنها را انجام میدهیم. در کنار تجهیزات، نرمافزارهای مانیتورینگ و ارتباط داخلی نیز راهاندازی میشوند تا جریان اطلاعات بهصورت شفاف بین کارشناسان برقرار باشد.
NOC بدون تیمی آموزشدیده کارایی ندارد. در این مرحله، کارشناسان مقیم (Tier 1) آموزشهای لازم برای کار با سیستمهای مانیتورینگ، تیکتینگ و ابزارهای گزارشدهی را دریافت میکنند. همچنین ارتباط کاری بین کارشناسان لایههای بالاتر (Tier 2 و Tier 3) و تیم NOC مشخص میشود تا فرآیند انتقال رخدادها بهصورت منظم و قابل ردیابی انجام شود.
مرکز عملیات شبکه فقط به تجهیزات وابسته نیست، بلکه بیشتر بر فرآیندها و گردشکار (Workflow) متکی است. در این بخش، فرآیندهای زیر طراحی و مستند میشوند:
این طراحی باعث میشود هیچ رخدادی از دید کارشناسان پنهان نماند و همهی مراحل بهصورت قابل پیگیری (Traceable) باشند.
یکی از بخشهای حیاتی NOC، سیستم مدیریت رخداد یا Ticketing System است. این سیستم مرکز ارتباط بین تیم NOC و تیمهای فنی دیگر است و تضمین میکند که هر هشدار به یک تیکت مشخص تبدیل شود و تا رفع کامل آن پیگیری گردد. در طراحی ما، فرآیند ایجاد، اولویتبندی، ارجاع و بستن تیکتها بهصورت خودکار و بر اساس SLA سازمان تعریف میشود.
برای جلوگیری از اتلاف زمان در مدیریت رخداد، ارتباط ساختارمند بین Tier 1 (NOC) و Tier 2 / 3 (تیمهای شبکه و سرور) ایجاد میشود. این ارتباط از طریق ابزارهای ارتباطی داخلی، تیکتینگ و گاهی ابزارهایی مانند Microsoft Teams یا Slack انجام میگیرد تا تبادل اطلاعات سریع و مستند باشد.
هستهی فنی NOC، سیستم مانیتورینگ است. ما از نرمافزار قدرتمند SolarWinds برای پایش تجهیزات شبکه، سرورها، ذخیرهسازها و سرویسهای کلیدی استفاده میکنیم. SolarWinds قادر است وضعیت سلامت تجهیزات را بهصورت Real-Time نمایش دهد، رخدادهای بحرانی را هشدار دهد و گزارشهای تحلیلی دربارهی عملکرد سرویسها تولید کند. به کمک SolarWinds، NOC میتواند بهجای واکنش پس از خرابی، پیشبینی و پیشگیری از رخداد را در اولویت قرار دهد.
یکی از وظایف اصلی NOC، مستندسازی کامل رخدادها و عملکرد سرویسهاست. گزارشهای روزانه و هفتگی شامل موارد زیر تهیه میشود:
این مستندسازی به سازمان کمک میکند در برنامهریزی بهبود زیرساخت و افزایش بهرهوری تصمیمگیری دقیقتری داشته باشد.
پشتیبانی از مرکز عملیات شبکه در سه سطح انجام میشود:
هر رخداد در NOC فرصتی برای یادگیری است. به همین دلیل، تمام رخدادها و روشهای رفع آنها در قالب یک Knowledge Base داخلی ثبت میشوند تا در رخدادهای مشابه، کارشناسان بتوانند سریعتر واکنش نشان دهند. این اقدام باعث افزایش بهرهوری و کاهش خطای انسانی در پاسخگویی به هشدارها میشود.
راهاندازی NOC برای هر سازمانی که سرویسهای حیاتی دارد، یک ضرورت است نه انتخاب. یک NOC موفق، فقط مجموعهای از مانیتورها و هشدارها نیست؛ بلکه ترکیبی از فرآیند، ابزار و نیروی انسانی آموزشدیده است. با پیادهسازی اصولی NOC و استفاده از ابزارهایی مانند SolarWinds و سیستم تیکتینگ ساختارمند، میتوان شبکهای پایدار، ایمن و پاسخگو ایجاد کرد که در هر لحظه از شبانهروز، سلامت زیرساخت سازمان را تضمین کند.
